દાંતની સારવાર વિશે સરળ ભાષામાં જવાબો

દુખાવો કે સોજો હોય તો રાહ ન જુઓ, જેમ બને તેમ જલદી ડૉક્ટરને બતાવો. WhatsApp પર તમારી તકલીફ લખીને અમને જણાવો.

• દુખતા દાંત કે પેઢા પર એસ્પિરિન કે બીજી કોઈ ગોળી મૂકશો નહીં.
• મોઢા કે જડબા પર સોજો હોય અને સાથે તાવ હોય, અથવા શ્વાસ લેવામાં કે ગળવામાં તકલીફ થતી હોય, તો તરત હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.
• મોટી ઉંમરનો દાંત આખો નીકળી જાય તો તેને મૂળથી નહીં, ઉપરના ભાગથી પકડો. ગંદો હોય તો હળવેથી ધોઈને દૂધમાં રાખો અને એક કલાકમાં ડૉક્ટર પાસે પહોંચો.

દાંતમાં સડો શરૂઆતમાં દુખાવો કર્યા વગર પણ થઈ શકે છે. ઘણા લોકો તેને દાંતના કીડા કહે છે, પણ હકીકતમાં તે બેક્ટેરિયાથી થતો સડો છે. વહેલા બતાવશો તો સામાન્ય ફિલિંગથી દાંત બચી શકે છે. મોડું કરશો તો દુખાવો વધશે અને સારવાર મોટી થઈ શકે છે.

દાંતની અંદરની નસમાં ચેપ લાગે ત્યારે રુટ કેનાલ કરીને દાંતને કઢાવ્યા વગર બચાવી શકાય છે. સારવાર પહેલાં દાંત સુન્ન કરવામાં આવે છે, એટલે મોટા ભાગના લોકોને દુખાવો થતો નથી, માત્ર દબાણ લાગે છે. સારવાર પછી થોડા દિવસ હળવી કળતર રહી શકે છે.

• રૂનો પોટલો (ગોઝ) 30 થી 60 મિનિટ હળવેથી દબાવીને રાખો, જેથી લોહી જામી જાય.
• પહેલા 24 કલાક જોરથી કોગળા ન કરો, થૂંકો નહીં, સ્ટ્રો વાપરશો નહીં. બીડી, સિગારેટ, તમાકુ કે ગુટખા ન લો.
• પહેલા દિવસે નરમ અને ઠંડું ખાવાનું ખાઓ અને બીજી બાજુથી ચાવો.
• દવા ડૉક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે જ લો.
• લોહી દબાવવા છતાં બંધ ન થાય, તાવ કે સોજો આવે, અથવા થોડા દિવસ પછી દુખાવો વધે તો ક્લિનિકને જણાવો.

પેઢામાંથી લોહી નીકળવું અને મોઢામાંથી દુર્ગંધ આવવી એ ઘણી વાર પેઢાના રોગની નિશાની હોય છે. દાંત પર જામેલો મેલ તેનું મુખ્ય કારણ છે. તપાસ કરાવીને દાંતની સફાઈ કરાવવાથી ઘણી વાર સુધારો થાય છે. રોજ બે વાર બ્રશ કરો અને દાંતની વચ્ચે પણ સાફ કરો.

ના. સફાઈથી દાંત નબળા થતા નથી. દાંત પરનો મેલ કાઢવાથી પેઢા સ્વસ્થ રહે છે. સફાઈ પછી થોડા દિવસ ઠંડું-ગરમ લાગે તે સામાન્ય છે. મોટા ભાગના લોકો માટે દર છ મહિને તપાસ અને સફાઈ યોગ્ય ગણાય છે.

દાંત ખૂટતા હોય તો તે જગ્યા ખાલી ન રાખવી જોઈએ. ખાલી જગ્યાથી બાજુના દાંત ખસી શકે છે અને ચાવવામાં તકલીફ પડે છે. વિકલ્પોમાં કાઢી શકાય તેવી બત્રીસી, પાકા બેસાડેલા દાંત (બ્રિજ) અને ઇમ્પ્લાન્ટ આવે છે. કયો વિકલ્પ તમારા માટે સારો છે તે તપાસ પછી ડૉક્ટર સમજાવશે. સારી કાળજી રાખો તો ઇમ્પ્લાન્ટ ઘણા વર્ષો ચાલી શકે છે.

હા. વાંકાચૂંકા દાંત અને બંધબેસતા ન હોય તેવા દાંતને તાર (બ્રેસીસ) કે એલાઇનરથી સીધા કરી શકાય છે. સારવાર કેટલો સમય ચાલશે તે તપાસ પછી ખબર પડે છે.

હા. દૂધના દાંત પડી જવાના છે એમ માનીને ધ્યાન ન આપવું ખોટું છે. સડેલા દૂધના દાંતથી બાળકને દુખાવો થાય છે, ખાવામાં તકલીફ પડે છે અને નવા દાંત પર પણ અસર થઈ શકે છે.

• પહેલો દાંત આવે ત્યારથી બ્રશ શરૂ કરો. ત્રણ વર્ષથી નાના બાળકને ચોખાના દાણા જેટલી અને ત્રણથી છ વર્ષના બાળકને વટાણા જેટલી ફ્લોરાઇડ ટૂથપેસ્ટ આપો.
• બાળક 7-8 વર્ષનું થાય ત્યાં સુધી બ્રશ કરવામાં મદદ કરો.
• બાળકને દૂધ કે મીઠા પીણાની બોટલ સાથે સુવડાવશો નહીં.
• પહેલા જન્મદિવસની આસપાસ દાંતના ડૉક્ટર પાસે પહેલી મુલાકાત કરાવો.

ખર્ચ તમને કઈ સારવાર જોઈએ છે અને દાંતની હાલત કેવી છે તેના પર આધાર રાખે છે. તપાસ પછી ડૉક્ટર સારવાર અને અંદાજિત ખર્ચ સમજાવશે. અગાઉથી જાણવું હોય તો WhatsApp પર પૂછી શકો છો.

ડૉક્ટર તમારી તકલીફ સાંભળશે, દાંત અને પેઢાની તપાસ કરશે અને સારવારના વિકલ્પો સમજાવશે. સાથે લાવો:

• અગાઉના એક્સ-રે, રિપોર્ટ અને દવાની ચિઠ્ઠી.
• તમે લો છો તે દવાઓની યાદી. એલર્જી, ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, હૃદયની તકલીફ કે ગર્ભાવસ્થા હોય તો ખાસ જણાવો.
• તમારી મુખ્ય તકલીફ અને તે ક્યારથી છે.
• સારવાર, સમય અને ખર્ચ વિશે તમારા સવાલ.